eTEN (Trans-Avrupa Telekomünikasyon Ağları)

eTEN Programı, AB'nin Lizbon hedeflerine paralel olarak Avrupa'nın bilgi toplumuna dönüştürülmesini hedefleyen strateji ve girişimlerinin tamamlayıcı bir parçasını teşkil etmektedir. Program e-devlet, e-sağlık, e-içerme, e-öğrenme ve KOBİ'lerin bilgi ekonomisine entegrasyonu gibi geniş bir çerçevedeki projelere destek vermektedir.

Bilindiği üzere ülkemizin bilgi toplumuna geçiş çalışmaları e-Dönüşüm Türkiye Projesi çerçevesinde Devlet Planlama Teşkilatı tarafından yürütülmektedir. Proje çerçevesinde ülkemizin uluslararası arenada temsiline yönelik çalışmalar da yer almakta, özellikle Avrupa Birliği'nin bilgi toplumuna yönelik çalışma ve programlarına katılım sağlanmaktadır. Bu çerçevede bugüne kadar eContent ve IDA programlarına katılım gerçekleştirilmiştir. Aynı şekilde, Avrupa Birliği'nin bilgi toplumuna yönelik mali destek programlarından olan ve Avrupa çapında telekomünikasyon altyapısının geliştirilmesi amacıyla başlatılan ve mevcut durumda bu altyapı üzerinden Avrupa çapında hizmet sunumunu desteklemeye yönelik olan e-TEN programına ülkemizin katılımı öngörülmektedir.

e-TEN Programına katılım; Programa taraf olma ve proje bazlı katılım şeklinde olabilmektedir. Programa taraf olunduğu durumda taraf olan ülke, Program bütçesine milli geliri ile orantılı bir miktarda katkıda bulunmaktadır. Programa katılan ülkelerin Program bütçesinden alacakları pay, katkılarından bağımsız olarak, yer aldıkları konsorsiyumlarca önerilen ve kabul edilen proje önerilerine bağlı olarak değişmektedir. Proje bazlı katılımda ise ülkeler Program bütçesine bir katkı yapmadan konsorsiyumlar içinde yer alarak spesifik projeler bazında Programda yer alabilmektedir. Ancak, bu durumda projeden kaynaklanan harcamaların ilgili ülkeye (veya ülke adına Programa katılan kurum/kuruluşa) düşen kısmı prensip olarak katılımcı kurum/kuruluş bütçesinden karşılanmakta, e-TEN Programı kapsamında AB Komisyonu tarafından mali destek sağlanmamaktadır.

Ülkemiz henüz resmi olarak e-TEN Programına taraf olmamıştır. Bununla birlikte, istekli kurum ve kuruluşların (kamu veya özel) proje bazında Programa katılmaları mümkündür. Bunun için ilgili kurum ve kuruluşların halihazırda yürüyen bir projeye katılmaları (söz konusu projeyi yürüten konsorsiyumda yer almaları) veya Programa taraf olan diğer ülkelerin kurum ve kuruluşlarıyla bir araya gelerek bir konsorsiyum oluşturmaları ve proje teklifi sunmaları gerekmektedir. Programa taraf olan ülkeler, Programdan destek alan kurum ve kuruluşlar ve yürüttükleri projeler ile ilgili bilgilere e-TEN Programının web sitesinden erişilebilmektedir.

2006 yılı için Program kapsamında önerilecek projelerin teklifleri 17 Şubat - 19 Mayıs 2006 tarihleri arasında alınacaktır. Teklifler Haziran-Temmuz aylarında değerlendirilecek olup desteklenmesi uygun görülen projelere ilişkin kontratların ise 2007 yılı Mart ayına kadar yapılması beklenmektedir. Proje teklifi, değerlendirme ve sözleşmelerin yapılması süreci yıllar itibarıyla fazla değişiklik göstermemektedir. Proje teklif çağrılarına ilişkin bilgilere Programın web adresinden erişmek mümkündür.

Ülkemiz adına konsorsiyumlar içerisinde yer alarak / ya da yeni konsorsiyumlar kurarak proje geliştirecek kamu kurumlarının mali katkıları kurum bütçelerinden karşılanacaktır. Ancak, bu durum, kamu kuruluşlarının projelerde yer almaları açısından caydırıcı bir unsur olarak değerlendirilmemelidir. Zira, program çerçevesinde sunulan projelerin değerlendirilme ve kabul süreci ile ülkemizdeki bütçe hazırlık süreci dönemsel olarak çakıştığından projeleri kabul edilen kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili harcama kalemini önümüzdeki yıl bütçe taleplerine yansıtmaları ve sağlanacak kaynak çerçevesinde projelerini yürütmeleri mümkün olacaktır.

Diğer taraftan, özel kesim kuruluşlarının kabul edilen projelerine TÜBİTAK Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı kapsamında destek sağlanması söz konusu olabilecektir. Söz konusu destek programından yararlanılabilmesi için TÜBİTAK Teknoloji ve Yenilik Destek programları Başkanlığı (TEYDEB)'na proje başvurusunda bulunulması ve projenin değerlendirme sonrasında desteklenmeye uygun bulunması gerekmektedir. Başvuru esas ve formlarına www.tideb.tubitak.gov.tr adresinden ulaşılmaktadır. Program kapsamında desteklenmesi uygun bulunan uluslararası ortaklı projelere katılan Türk kuruluşlarının ilgili projeler kapsamındaki harcamaları proje süresince % 50-60 arasında bir destek oranı ile desteklenebilmektedir. Ayrıca kuruluşlarla birlikte projeye katılan üniversite ve/veya araştırma kurumlarının ilgili projeler kapsamındaki harcamalarının tamamı da, proje süresince herbir proje için 100.000 ABD dolarını aşmamak üzere desteklenebilir. Desteklenmesi uygun bulunan projelerde destek başlama tarihi proje başvuru tarihinden en fazla üç ay öncesine gidebildiğinden, başvuruda bu konuya dikkat edilmesi önerilir.

Ülkemizin programa proje bazlı katılımının nedenleri programa katılım sürecinin uzun olması ve geçmiş yıllarda katılım sağlanan farklı programlardan elde edilen deneyimlerin gösterdiği üzere katılım için sağlanan katkıdan yeterince geri dönüş sağlayamama riskinin yüksek olmasıdır.

Diğer taraftan, proje bazlı katılım nedeniyle finansman desteğinin iç kaynaklardan sağlanması, projelere katılmak isteyen kurum ve kuruluşlar için caydırıcı bir nitelik taşımamalıdır.

Bu tür programlara katılım, özellikle üyelik müzakereleri sürecinde ve üye olunduğu takdirde üyelik döneminde AB fonlarından ve hibelerinden faydalanabilmek adına; AB proje uygulamaları konusunda tecrübe kazandıracak, AB üyesi ülkelerin kurum ve kuruluşları ile ortak çalışma platformu ve ortak çalışma kültürünün gelişmesine katkıda bulunacak, bu ve başka alanlarda proje geliştirilmesi için bir ağ oluşumunu mümkün kılacaktır. Ayrıca, program çerçevesinde proje teklif eden konsorsiyumlarda yer alma ve projelerin kabulündeki başarı düzeyi önümüzdeki yıllarda programa doğrudan taraf olma yönünde karar verilmesi açısından belirleyici olacaktır.